Waxaa waayahaan dabe kusoo badanaye bulshada somaliyed gaar ahaan lamaanayaasha somaliyed ee Isqaba is fahan la’aan, buuq, qalaaso, iyo dhibaatooyin dhan walba ah Taasoo marar badan kenta in Burbur iyo kala tag ku yimaada qoyska soona dada jiya furiinka marka si Loo fahmo siyaabaha  looga Hortagi karo ama looga samata bixi karo arimaha ceynkaas ah ayaan isku Dayi doonaa inta karaan Kayaga ah ee aan isleenahay way ka faa’iideysan doonaa akhayaasha gaar ahaan lamaanayaasha somaliyed inagoo ku Soo koobi doona Maqaalkan haduu eebaha awooda leh idmo.

Hadii aad dooneyso in aad is jecleeysiiso xaaskaaga  waxaa lagama maarmaan ah in aad isku daydo in Aad Barato dhamaan  dabeecadeeda, waxa ay ka hesho iyo waxay nacebtahay intaba taasna macnaheedu Ma’ahan in aad sasabeyso ama aad adigu qofka isku dhadhajineyso oo aysan iyadu ku Rabin, ee waxaa Weeye hadii aad qofka dabeecadiisa barato wuxuu rabana aad fahansan tahay Wuxuusan jeclayna aad Ogtahay, waxey kuu suura galin kartaa oo ay ka dhigan tahay in aydan waligiin Isku dhaceynin  Dhibkiinana uu yaraanayo, maxaa yeelay u jeedada guurka ugu wayn waa in ay labada Qof is fahansan Yihiin oo ay si uur booqdaan oo ay had iyo jee is qadariyaan, sidoo kale gabadha waxaa Iyadana looga Baahan in ay ninkeeda dabeecadiisa ay fahansan tahay, oo ay la socoto xaalada ninkeeda Marka uu Faraxsan yahay, markuu duruuf aan wanaagsaney ku jiro, waxaas oo dhan waxey qayb weyn Ka qaataan Jaceylka labada qof iyo kalgacalkooda, waayo markaad sidaas oo kale xaaladiisa ula socoto Aad buu Isagana kuu qadarinayaa, sababtoo ah waxaad ula dhaqantay sidii adiga oo qalbigiisa ku jira, Tusaale Ahaan waxaa lagaa rabaa markaad ninkaaga wax ka dalbanayso in aad la sugto oo aad fiiriso Waqtiga ku Haboon dalabkaaga, waxaa dhici kara mararka qaarkood in ninka oo aan waxba diidaneyn Uu wixii laga Rabay haddana fulin waayo waqtiga lagu jiro aawadiisa, haddaba in badan oo dadka isqaba Ka mid ah Waxaad moodaa in uu ka maqan yahay isfahanka noocaas ah. Maxaa yeelay waxaad  arkeysaa Iyaga oo Aan waxba isla diidaneyn in ay haddana sababahaas aan soo sheegay awgood ay isla fahmi La’yihiin, waana dhibaatooyinka hada heysta bulshadeeda,

Haddaba si aan u fahano waxayaabaha loo baahan yahay ee ka qayb qaadan kara is jeclaanshaha labada Qof waxaan isku dayayaa in aan ku soo kobo dhawr qodob waana kuwan soo socda,

1-waa in uu isku dayo qofkasta qofka kale sidii uu dabeecadiisa u fahmi lahaa,

2-waa in aad is waydiiso, waa maxay waxa uu lamaanahaagu jecelyahay?  Maxaayse yihiin waxyaabaha Uu dhibsanayo? Taasi waxay kuu sahlaysaa in aad si cilmiyaysan ula dhaqanto lamaanahaaga.

3- waa in uu qofkasta baahidiisa iyo waxyaagaha uu doonayo uu ku aadiyo waqtiga ugu gaboon ee Suuragalka ah ama ay suura gali karaan.

4- waa in la’is qadariyo, isla markaana aad ilaaliso dareenka qofka qalbigiisana aad dhowrto,

5-waa in la’isu cudurdaaro oo haddii khalad ka dhaco qofka aad wada joogtaan aad garawsho u raadiso, Isla markaana aad u fasirato hadalkiisa sida ugu wanaagsan ee uu noqon karo, had iyo goorna aad khayr Ka filato,

6- waa in aad ilaaliso dabacsanaanta,  hadday noqoto dhinaca hadalka ama ficilada ama dareenka guud Intaba,

7- waa in ay labada qof isku dayaan kolba koodi kacsan ee cadheysan ka kale In uu dajiyo oo uu Dhimriyo,  iskuna dayo in uu raali galiyo, waana in uusan la ficil tamin.

Akhristoow waxaan filayaa haddii labada qof ee isqabo ay isku dayaan in ay sidaas isula dhaqmaan, isla Markaana ay isku dayaan in ay qodobada aan kor ku xusay ay noqdaan kuwo qayb ka ah noloshooda oo Kamid ah, ay dhici karto in ay noqdaan dad aad isu jecel kuna noolaan karaan nolol wanaagsan oo lagu Naaloodo loona riyaaqo oo ku dayasho mudan,

Isku soo wada duuboo akhristow  waxaan maaqalkeyga ku soo gunaanudayaa talo iyo waano  aan u Jeedinayo dhamaan lamaanayaasha somaliyed ee isqaba labada dhanba  in ay iska ilaaliyaan waxa la yiraahdo caashaq Digaag, shaba nooc, laablakac, xiiso iyo waliba wixii la halmoola oo dhaaci kara midnimida, isfahanka, kalsoonida , Wada noolaashaha, heykalka iyo hanaagka qoyska,

W/Q  Wariye Ahmed Issack Abdi (Ahmed Laqaaye)

Kalmooleyare@gmail.com

Mombasa- Kenya

Maxamed Amiin Arday dhigta Culuumta Beeraha

Khartoum (allsomali24):

Soomaaliya waxyaalaha dunida ku taqaan waxaa ka mid ah muuska marka laga hadlaayo dhanka beeraha dhulkeena waxaa laga helaa sadax nooc oo muus ah waxayna kala yihiin muus bakeeni muuska sokorow iyo muuska caadiga ah dalkeena wuu ku haboon yahay beerashada muuska hadaba gumaystihii talyaaniga ( Italy) waxa uu dalkeena soo giliyay dicaayad uu ku ceebeenayo muuska soomaaliya asigoona leh waxa uu u daran yahay goryaanka caloosha insaanka ku jira isagoo kasamayay qiso ,qisadana waa sida tan:

Sarkaal ka mid ah saraakiishii talyaaniga ayaa waxa uu kusoo wareegay dhulka beeraha waxa uuna arkay muus aad u macaan waxa uu yiri ( beelo banana)  waxa uu soo rartay gaari iska roge oo muus ka buuxa waxa uu baabuurka ka fuulay bagaaliyaha si uu u cuno sidii uu isugu daldalaaye ayuu gaariga ka dhacay malaha macaan kiisa ayuu la saqraamay waxa uu yiri ( bastaardo banana ) asigoo caynaya si dhibka gaaray sarkaalkas loo daboolo ayuu talyaaniga diyaacado badan keenay hadaba aan idin xasuusiyo faa,iidada uu leeyahay muuska :

Muuska aad cuntaa waxa uu kaa fogaynaysaa in aad isbitaal aado calashan waxaa ku jira macaadin vitamins protein carbohaydrates calcium sodium phosphor magnesium Manganese zinc Potassium caruurtana waa lasiin karaa si ay u helaan macaadintas aan soo sheegnay  2 xabo oo aad cuntaa waxa ay ku siinaysaa awood ama energy gaaraya 90 daqiiqo waxa uuna daawo u yahay ama u fiican yahay:-

1: murugada ayuu yareeyaa waxaa laga helaa maado la dhaho triptovan oo jirka murugadiisa yaraysa.
2:dhiiga  ayuu  xoojiyaa wareegiisana si fiican ayuu uga qayb baqaataa.
3:xawaaraha dhiigana wuu yareeyaa faqriga dhiigana wuu ka hortagaa.
4: waxoo kaloo ka hortagaa yaraynta cusbada in jirka ku badato taasoo keeni karta dhiikar.
5:morning sickness taaso ah in aad subaxii xanuun dareento halka muqdisho dagmooyinka qadiimka ah laga isticmaalo qahwo iyo muus subaxii.
6:waxoo kaloo ka hortagaa waxyeelada kaneecada sida malariya.
7:maskaxdana wuu dajiyaa nashaad ayuuna siiyaa maskaxda.
8:ulcers ama boogta gaastarikaa daawo ayuu u yahay.
9:waxa uu yareeyaa kuleelka jirka taasoo ilmaha caloosha ku jira uu diirimaad siiyo.
10:waxa uu isla simayaa garaaca wadnaha iyo biyaha jirka ku jir.

11:jirkana liisho ayuu ka dhiga.

12: kiliyaha wuu u wanagsan yahay.

13:cudurada maqaarkana wuu ka hortagaa sida ( gout).

W/Q: maxamed amiin

Amiinsoomaali@hotmail.com

khartoum,sudan.

Shisheeyihii shalay

Haddii Afrika lagu qaybsaday kulankii Barlin, hilaadintii 1884, Suuncaddihii qaybta u yeeshay dalkeena markuu soo gaaray Xeebaha ku teedsan dhulkeena, sida sooyaalka ku xisan, ee qowl, qoraal iyo qiraalba ku dhigan, soo hunguriyeyntiisa hal qaab loogama wada falcelin, haddana, isku si looma wada hirgalin, qolo dirir, diracnimo,  diidmo iyo dagaal ayey kala hortageen, qolana dabacsanaan, dar wadaajin, darmo qurxoon iyo dood jilicsan ayey ku qaabileen.

In aan isku si loo qorin loona qaramayn taariikhdaa ka sokow, oo mid laga dhaxlay KALI ISLAAMNIMO sida Alshabaab iyo waa XUJOWDAY KALI TALINIMO oo Galbeed ISKA DHIIBAY halyey loo qoray, inta kalana wax laga soo qaadin, sida: Sheekh Xasan Barsane oo Sun lagu buufiyey qol uu ku xirnaa u geeriyooday! Maalinabyse soo bixi doontaye, illeen been la dhoodhoobay meel dheer gaari maysee, waxaa dhacdada laga joogaa muddo qarni ka badan, sida culimada taariikhda dhahaan; taariikhdu way soo laalaabataaye, bal maanta eeg, ma is leedahay sidii maalintaa baa wax u dhacayaan? Kaba darane, maanta xulufo iyo isbahaysi cad baaba ka dhexeeya!

Inta aanan midda maanta taagan gudagalin, waa waajib in aan sooyaalka dib idiin kugu celsho, Ingiriiskii markuu ku hungoobay inuu helo in Soomaaliya oo xornimada gaarsiiyo, isagoo ballan qaaday inuu isu keenayo shanta Soomaali, fursaddaasna la dayacay, mar kale ayuu isugu yeeray Odayaasha Soomaali Galbeed, maadama aan Urur Siyaasadeed iyo mid xornimo doon midna ka jirin, kuna yiri ma Soomaali baan idin ku daraa, mise Itoobiya ayaad ka mid noqonaysaan? Jawaabtii waxay noqotay: “USHAADA NINKAAD KA QAADAN KARTAA LOO DHIIBTAA!” wixii laga dhaxlay ka sheekayn uma baahna.

Xeebta Xamar iyo xigaalada Xabashi

Wax maalmuhu socdaan 28-kii bishii Dicembre ee Gugii 2006dii ayaa Ciidanka Xabashidu gudaha u galeen Caasimadda Muqdisha, ka dib dagaal qaraar oo ka dhacay deegaanka Daynuunaay, ee Gobolka Baay, kolkaa waxaa Madaxweyne ahaa C/laahi Yuusuf Axmed haddaba, maxaa keenay, dabadeedse maxaa dhacay?.

Maalintii C/laahi Yuusuf laga dhigay Madaxweynaha, mooshinkii ugu horreeyey ee kalfadhiga Baarlamaanka keeno wuxuu ahaa: Oggolaashaha galitaanka ciidanka dariska ah! Kalfidhigaa waxaa shir guddoominayey Shariif Sakiin, dood dheer ka dibse qorshahaa waa socon waayey, kalfadhi kale ayuu isku dayey isagoo kuwa Islii laga soo uruurshay oo Suudad loo galshay keenay fadhigii Baarlamaanka, wixii ka dhacay dinida dhan baa wada daawatay, Kuraartii Caseed ee ay Xildhibaannada Soomaaliyeed isla dhacayeeen, ee lagu sheegay: “DIMOQORAADIYAD CAYN KALE AH!”.

Wuxuu gaatamo, markii fadhiga dawladda loo wareejiyey Magaalada Baydhabo, uuna la heshiiyay Shariif Sakiin ayuu mar kale qorshihii shirqoolka soo bandhigay, maalintaa qatarta kaga imaanaysa WADAADADII WAALLIDA WADAY way caddayd, oo waxay qarka u saarnaayeen magaalada xarunta u ah, fadhigii Baarlamaanka ka dib, Shariif Sakiin wuxuu sheegay in loo codeeyey soo galitaanka ciidanka dariska ah, isagoon sheegin tirada ka soo qaybgahsay fadhiga iyo sida loo kala cadeeyey.

Inta aanan ku sii dheerayn warinta wixii dhacay, mid muqaddas baan xusi lahaa, in uu jiro qaraar QORAMADA MIDOOBAY ka soo baxay, oo dawladaha dariska ah ka mamnuucaya inay faragalin ku sameeyaan wadankeenna, haddana, lama tixgalin, la yiri: “Ninna caadadi kama tagee” sidii loo doortay ayuu u doonay.

Maalintaa dad badan baan rumaysnayn in Ciidanka Xabashidu soo gali karaan Waddanka, sida inta badan na qabsatay walina na haysata waxaan aad ugu liidannaa, inaan qiimaynno waaqica aan joogno, si aan wax ugu goosanno waxna ku qaadanno, lama eegin qatarta ARGAGIXISADA dunida iyo dariska, lama eegin LA DAGAALLANKA ARGAGIXISADA ah ee ay wadday dawladda Maraykanka, nasiib darrase waxaan noqonnay DHIBBANAHA LA DAGAALLANKA ARGAGIXISADA.

C/laahi Yuusuf iyo inta Xeerneyd, sida: Cali Maxamed Geeddi, Yuusuf Azhari, Salaad Cali Jeelle, Yuusuf Maxamed Ismaaciil  “Baribari” Maxamuud Maxamed Guuleed “GacmaDheere” Xuseen Maxamuud Xuubsireed, C/Wali Gaas IQB marna maanka ma galin in awood shisheeye aan sokeeye lagu maquunin karin, sidaa waxaan u leeyahay inta wali u malaysa in raggaasi Xabashi u soo wateen in ay dawlad Soomaaliyeed u yagleeyaan, ee caadifad qaliib u difacaysa ayaa badan, balse waa: “DHURWAA HILBO KU RARO!” ninkii qaranka Soomaaliyeed Xabbad Xabashi ku soo riday iyo Xabashkii xigta u ahaa ayaa xukun Soomaali soo celinaya, qof xis qaba looma sheege, yaa loo xulayaa?!

Sidii dawladdii u dhacday, sababna u ahaayeen kooxdii Manifesto ee dhoodhoobtay shirqoolka dagaalka sokeeye, Jabhadihii wadanka soo galay oo qorshe iyo qalqaalo midna wadan iyo Rajiimkii oo xukunka isku dhajiyey magac qabiilna kusoo dagaal galay ama lagu dagaal galiyey, haddana, wali ma dhicin, in awood sheheeye la isu adeegsado aan ka ahayn taallaadabadii C/laahii Yuufuf iyo midda aan gaadaal ka sheegi doono.

Taariikhdu ma duugowdee, lagamana yaabo in la hilmaamo, kuma sii jirto marka ay la xiriirta; aayatiin, qarannimo, dadnimo, madaxbannaani iyo jiritaan, haddaba su’aahsa fudud ee meesha taal waxay tahay: ninkii intaa oo qodob iyo ka badan, ee DAD, DAL iyo DIINba ku xeeran ka tallaabsaday, ee inuu wax kama jiraan ka dhigay ka sokow, haddana, sidii Nabaddoon colaad damiye ah ama Khaliif laga diin qaato oo kale, maalintii dambe la soo istaagay WACDI SIYAASADEED ee la dhihi karo HANTAATAC IYO CALWASAAD! Qofka u qiilinaya saw kama qaldana isaga qaladka ku kacay?! Warhoow QALDANaHA HA U QIILIN!

Maalintuu C/laahi Yuusuf soo horkacay sababna u noqday Xabashi soo gala Waddanka ilaa maantan waxaa Waddanka soo galay Ciidama kala duwan sida: UGANDA, DJPOUTI, BURUNDI, KENYA, MARAYKAN, BRITISH IQM oo aan la garanayn  ama la hubin, dhammaan hal qorshe ayaa dabada ka xiiraya, marka laga soo tago qaarka dhaqaalaha iyo dhuuniga ku qaba, waana midda ah LA DAGAALLANKA ARGAGIXISADA, haddana, waan garan waynnay inaan gunudda naloogu soo gambado goynno!

Kadeedka Kismaayo iyo kaaliyayaasha Kenya

Xaalka oo sidaa ah, Magaalada Kismaayo ayaa ka baxday gacanta Alshabaab bisihii aan soo dhaafnay, sannad ka dib markii Ciidanka Kenya si bareer ah uga soo tallaabeen xadka Waddanka, su’aasha ugu muhimsan ee iminka na hortaal baa ah: “KISMAAYO MA LA QABTAY MISE WAA LA QABSADAY?!” in qof walba jawaab ka haysta ka sokow, qalad iyo sax waxay noqotaba, waxaa hoggaanka dalka loo fadhiyaa sida Guddoomiyaha Baarlamaanka Mudane jawaari yiri, in dawladda jawaab ka bixiso, wafdi dawladda ka socda in laga soo celsho magaalada Kismaayo ama Prof Dalxa iyo Gen Galaal ay dheheen in kala caddeeyo Kismaayo xaalkeeda.

Ninkii moodayey in Ciidanka Kenya u soo galeen Waddanka in ay Alshabaab meesha ka saarto wuu riyoonayaa, eraga riyo waxaan u adeegsaday, inaan xasuusta mar kale dib u celsho, Guddoomiye ku xigeenka Baarlamaanka Kenya oo ah Soomaali magaciisuna yahay Faarax Macallin ayaa sannad ka hor yiri: “Ma dhici doonto in mar dambe Xamar looga taliyo Kalbiwo, ninka taas ku riyonaya, waxa uu ku nool yahay qarni kale…” sida muuqata Faarax Macallin wuxuu badalay Cabdilmajiid Xuseen oo uu Cali Khaliif Galayr hadda ka hor saaray fadhiga loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay oo looga hadlayey arrimaha Soomaaliya.

Faarax Macallin sidaa markuu lahaa wuxuu waraysi siinayey Idaacadda Al furqaan, magacaba ka garee, mar haddaad aragto wax “AL” wata, saddax tilaabo dib uga deg, maxaa yeelay Faarax Macallin wuxuu ka mid ahaa taageerayaasha kuwa sababay in ciidan shisheeye soo galo Waddanka, shalay iyo maantaba, maxaa yeelay haddaan ARGAGIXISO jiri lahayn, Xabashna ma soo hawaysteen, C/laahi Yuusufna kuma fekereen, duniduna ma taageerteen qorshahaa, haddaba, muxuu eragaa uga jeeday Faarax Macallin?

Axmed Madoobe wuxuu ku dhashay Qabri Daharre, waxaana ka taliya Xabash, haddu maamul doonayo muu iyada maamulo? Hadduu Jihaad rabana degmadaa baa uga baahaane, maxaa boorka la isugu qarinayaa? Gaandi iyo inta la midka ah, ee aan deegaanka ku dhalan ee qasaysana waa la mid, hadday Soomaali Galbeed xor ahayn, hadday NFD xor ahayn, waxna u qabanayn, ma Gobolladii xorta ahaa ayey doonayaan inay Kenya hoos geeyaan oo dib u gumeeyaan? Allow adaa faxan, ee may Qarow maalmeedka iyo qayaabka indhaha ka qaatan?!

Su’aasha ugu weyn baa ah, Alshabaab, Raaskambooni iyo Azaania maxay is dhaamaan? Midda hore si fiican baa loo yaqaan, Axmed Madoobana ha ka reebin waa iska Argagixiso la Amxaareeyee, markii dambana lagu yiri Jabhad xaq u dirir ah baad tahay, Azaania ayaa kuu soo hartay waa xukun iyo xoolo doon, dhiigga daadanaya ka door biday dallaalnimo iyo Dollar, balse, labada dambe, waxay ku midaysan yihiin Beelaysiga iyo Qabyaaladda, oo u ah shidaalka ay ku dhaqaaqaan.

Sida maalmuhu caddayn doonaan, haddaan laga hortagin waxaa hubaal ah inay dhaafayso eray qof yiri iyo aragti uu soo jeedshay, maxaa yeelay waxaa imaanaysa in deegaanno, degmooyin iyo gobollo Soomaaliyeed hoos tagaan Kenya, micnaha arrintu waxaa ku xiran QARANNIMADA SOOMAALIYEED.

Inta aanan hadal kugu harqin, aqriste, dad badan baa weydiin ka keena, maxaa looga hadlayaa oo kaliya ciidanka Kenya, oo aan looga hadlin kuwa kale ee Waddanka jooga? Jawaabtu waa sahlan tahay, balse, ku aqri qabli nadiif ah iyo qanac siysaadeed, qabiilka iyo qurraafaadka beeshana xagga iska dhig.

Sida  ay ku kala duwan yihiin bal aan dhawr eray ka dhaho:

1. 1.   Ciidanka Kenya waxay Waddanka ku soo galeen oggolaasha la’aan iyo waliba ogaal la’aan, haddaba, ma kula tahay: Nin aqalkaagii kuu daba mareeyey inuu xaaskaaga kuu ilaalinayo?!
2. Ciidanka Kenya kama mid ahayn AMISOM, oo dood siyaasadeed iyo cadaadis dheer ka dib ayey aqbashay inay ka mid noqoto, Madaxweyne Shariif maalintii koowaadba diidmo ayuu kala horyimid soo galitaanka Kenya, balse, waxaa ka hoos kacay C/Wali Gaas oo waliba heshiis la soo galay, maanta dawladdan cusub waxaa looga fadhiyaa, midnimo iyo maan qura inay ku wada shaqeeyaan, sida mudane Jawaari Xildhibaannada ka dalbaday.
3. Ciidanka Xabashidu maalinta ay soo  galeen waxaa dalbatay Dawlad Soomaaliyeed si ay u taageerto ciidankeeda tabarta daran, ha is dhihin ninku wuu kala hadlayaa, dhacdada sheegiddeeda iyo dhibka sheeggiisu yuusan isaga kaa darmin, kor dhibkii baan ku sheegay, halkanna waa dhacdadii.
4. Kenya dawlad Soomaaliyeed oo dhalato dooni mayso, bal adba dib u xusuuso fadhigii Caleema saarka Madaxweyne Xasan Sheekh ee ka dhacay Muqdisha Kenya waa ka baaqatay, Madaxweyne Shariifna waxay ku eedaysay qarax ka dhacay Hotel uu shir jaraa’id ku qabanayey Wasiirkooda Arrimaha Dibadda.
5. Ciidanka Kenya waqti xaadirkan la joogo kama mid han AMISOM, maadaama waqtigii sannadka ahaa ee loo qabtay uu ka dhacay, marka waa in xoogga la saaraa sidii Waddanka looga saari lahaa, lana adeegsado waddooyin nabadeed, sida: dibadbaxyo nabadeed, galaangal siyaasadeed iyo warfaafinta dunida, hadda Kenya waxaa laga goostay maalgalintii ciidanka Badda, inta kalana waa lagu dari karaa, ee dadaal ayey rabtaa.
6. Kenya waxay dabada ku wadataa qolo gaar ah, sida la isu wato iyo cidda la wataba, waqti aan dheerayn baa la kala ogaan daannaaye, Kenya dhexdhexaad kama ahan mana ka noqon karto deegaanka, maadaaama ay jiraan hadallada aan kor ku soo xusnay oo kale.

Ugu dambayn, Dadku garaad yaraa, miyaan sooyaalka lagu cibra qaadan? Beeli beel ma dul dagi kartaa? Haddayse kor degto imisa ayey dul degaanaa kartaa? Caqligu miyuusan shaqaynayn? Kolley Soomaalinimo, walaaltinimo, xididnimo iyo ood wadaagnimo waxba tari waayeene, ma waxaa dadka ka dhaadhacsan haddaad shisheeye ku daaban tahay dadka waad jujuubi kartaa, dalkana waad qabsan kartaa? Waa ogaal li’idaa.

Bashiir M. Xersi
brdiraac@hotmail.com

Qoraa sare, Cabdiraxmaan Taysiir

Maqaal (Allsomali24): Ciil-kaambi ka dhashay eex iyo caddaalad-darro ay garbinayso been-abuur lagu sameeyo taariikhda ummadda iyo waxqabadka halyeeyada ayaa wuxuu horseeday inuu qof kasta dhinaciisa ka faago bohol-dhagareed uu malahiisu ahaa inuu ku aasi doono xaq-darrada, balse sidii uu ugu mashquulsanaa qodisteeda uu ku soo baraarugay isagoo dhexda uga jira bohoshii oo uu dheereeyay. Ma awoodo inuu isbedbaadiyo, umana muuqato cid kaalmo u galeysa. Qarka bohosha waxaa taagan cadow nooc kasta leh oo ku wiirsanaya musiibada haysata, kaas oo aan dhibaato mooyee dheef ula dul taagneyn.

Waa matalka qarannimada Soomaaliya oo tobannaankii sano ee la soo dhaafay ku dhex jirtay god-sireed oo ay qodeen isla dadkeedii oo samatabixin ula gollahaa markii hore. Maanta oo laga baxay nidaamkii iyo hay’adihii kumeel gaarka ahaa oo loo hanweynaa qarannimo taam ah oo caddaalad ku dhisan waxaa nasiib-darro ah inay weli jiraan rag ku fikiraya inay been-abuuraan taariikhda oo ay keligood sheegtaan libin lala wadaagay oo halis loogu bareeray, dhiigna uu u soo daatay.

23-kii Oktoober 2012, wuxuu guux ka dhashay markii bogga Raadiyo Muqdisho lagu daabacay war sheegaya in loo dabbaal-degayo saddex sano-guuradii dib u howlgelinta raadiyaha, oo sida xaqiiqada ah aan hawada ka wada bixin 20-kii sano ee burburka uu dalka ku jiray. Marka ay qarameyn noqotana aniga ayaaba ka mid ahaa shaqaalihii raadiyaha joogay sanadkii 2007 xilligaas oo ay madaxtooyada Muqdisho ka talinaysay dowladdii kumeel gaarka ahayd ee uu madaxweynaha ka ahaa Alle ha u naxariistee Cabdullaahi Yuusuf Axmed, taas oo bixisay magaca hadda uu wato raadiyaha ee ah: Raadiyo Muqdisho – Codka Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Koox weriyeyaal ah oo Raadiyo Muqdisho ku biirtay saddex sano ka hor inay tirtirto taariikhda raadiyaha iyo shakhsiyaadkii badbaadiyay hantida qaran ee taalla waa nasiib-darro, waxay ahayd arrin laga xishoodo, waxaana dadka ay arrintaas ka suurowday laga filan karaa inay beddelaan keyd taariikheedka yaalla raadiyaha.

Wasiirradii soo maamulay raadiyaha:

Wixii ka dambeeyay markii ay dowladdii kumeel gaarka ahayd ee madaxweyne Cabdullaahi Yuusuf timid Muqdisho waxaa xarunta wasaaradda warfaafinta isaga dambeeyay wasiirrada kala ah: Madoobe Nuunow Maxamed, Axmed Cabdisalaan Xaaji Aadan, Farxaan Cali Maxamuud oo yimid markii la doortay madaxweyne Shariif Sheekh Axmed, Daahir Maxamuud Geelle, Cabdiraxmaan Cumar Cismaan (Eng Yariisow), Cabdikariim Xasan Jaamac iyo Cabduqaadir Xuseen Maxamed (Jaahweyn).

Sanadkii 2009 markii uu wasiirka warfaafinta ahaa Daahir Maxamuud Geelle waxaa idaacadda ku soo biiray weriyeyaal ka howlgalayay idaacadaha gaarka loo leeyahay ee Muqdisho, kuwaas oo ka gadooday dilalka joogtada ah ee saaxiibbadooda shaqada loo gaysanayay. Sanad kaddib oo ahayd 2010 waxaa xaflad loo sameeyay sanad-guuradii koowaad ee xuska been-abuurka ah.

Ma dib u howlgelin mise xoojin?

Tolow amay eray-bixinta laaxin ka gashay oo ay ula jeedaan howl-ballaarin? Sanadka ay weriyeyaashaasi ku biireen raadiyo Muqdisho wuu shaqeynayay, waxayna meesha ugu tageen shaqaale iyo maamul sii joogay, wuxuu ku hadlayay afka dowladda. “idaacadda oo dansan ma aysan kicinin ee waxay ku soo biireen iyadoo shaqeynaysa” ayuu yiri Maxamed Maxamuud Macallin (M.M Macallin) oo agaasime ka soo noqday raadiyo Muqdisho, haddana ah war-akhriye ka tirsan raadiyaha iyo telefishinka qaranka. “Wararka iyo barnaamijyada ayay kor u qaadeen waxayna ku kaalmeeyeen shaqaalihii kale ee horay u joogay inay cod ku soo biiray noqdaan”.

Bartamihii sanadkii 2006 waxaa Raadiyo Muqdisho maamulkiisa la wareegay Maxkamadihii Islaamiga ahaa ee uu hoggaaminayay madaxweynihii hore ee Soomaaliya Shariif Sheekh Axmed, waxayna dayactir ku sameeyeen xafiisyada ku yaalla dhismaha wasaaradda warfaafinta qaarkood, iyagoo qeybta keydka iyo istuudiyeyaasha qaarkood ku xiray qaboojiyeyaal, shaqaalaha waxay u billaabeen mushaar, idaacaddana waxay yeelatay dhageystayaal badan kaddib markii la xoojiyay maqalkeeda, xilligaas waxaa wasaaradda xafiis ku lahaa Xoghayihii warfaafinta ee Maxkamadahii Islaamiga ahaa Cabdiraxiim Cali Muuddey.

Horraantii sanadkii 2008 raadiyaha oo ku shaqeynayay qalabkii hore ee xilligii dowladdii milateriga ahayd waxaa laga dhigay mid ku shaqeeya habka digital-ka ah ee casriga ah.

Sanadkii 2009 waxaa la kordhiyay saacadihii ay hawada ku jirtay idaacadda oo ahaa lix saac, waxaana la gaarsiiyay 18 saac. Shaqaalaha waxaa loo billaabay mushaar. Waxaa la keenay labo FM, istuudiyeyaashana waa la qalabeeyay, waxay noqotay idaacad awood badan oo magaalada oo dhan gaartay. Markii dambena dowladda Jabuuti waxay qalabeysay labo istuudiye, iyadoo makiinado cusub ugu deeqday qeybta keydka. Waxaa hawada la geliyay website-ka radiomuqdisho.net, sanad kaddibna qeybta maqalka tooska ah ee internetka ayaa lagu xiray.

M.M. Macallin wuxuu rumeysan yahay haddii sanad-guuro la xusayo in laga soo billaabo sanadkii 1951-kii oo ahayd markii la aasaasay Raadiyo Muqdisho, loona dabbaal-dego sanad-guurada 61-aad. “Idaacadda awooddeeda in la kordhiyay macnaheeda ma aha dib u howlgelin, mar kasta waa la kordhiyaa” ayuu yiri.

Xamdi Cabdullaahi Xasan (Ileys) waxay Raadiyo Muqdisho ka soo shaqeysay xilligii Isbaheysigii SNA oo magaca idaacadda lagu lammaanin jiray Codka Shacabka, xilligii Maxkamadaha Islaamiga oo lagu beddelay Codka Ummadda iyo xilligii dowladdii federaalka ahayd ee kumeel gaarka ahayd oo uu qaatay magaca hadda loogu yeero ee ah “Codka Jamhuuriyadda Soomaaliya”, waxayna sheegtay inay la yaabban tahay xuska lagu koobayo saddexda sano.

Tusaale fiican oo lagu dayan karo waxaa sameeyay maamulka ugu sarreeya Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed ee SONNA, oo 5-tii January, 2012 xusay sanad-guuradii 48-aad ee markii la aasaasay wakaaladda, waxaana shahaadooyin sharaf loo sameeyay 14 agaasime oo soo maray SONNA.

Agaasimeyaashii soo maray Radio Muqdisho tobankii sano ee la soo dhaafay:

1.      Cabdirisaaq Cali Yuusuf (Bahlaawi) – Agaasimaha raadiyaha

2.      Maxamed Isxaaq Mursal oo soo noqday ku-sime agaasime

3.      Maxamed Maxamuud Macallin (M.M.Macallin) – Agaasimaha raadiyaha

4.      Ibraahim Xaamud Mahad (Ibraahim Raadiyow) oo soo noqday ku-sime agaasime

5.      Xuseen Axmed Maxamed (Qoryooley) – Agaasimaha raadiyaha iyo

6.      Cabdiraxiim Ciise Caddow oo hadda haya xilka agaasimaha Raadiyo

Muqdisho.Xarunta idaacadda waxaa ilaa iyo hadda jooga Xaaji Maxamuud Cali Guuleed oo shaqada billaabay sanadkii 1952-kii, wuxuu ku takhasusay cillad-bixinta qalabka raadiyaha iyo farsamadiisa iyo farsamayaqaan Xasan Cabdi Xeyle (Shanqar Yare) oo shaqeynayay xilligii dowladdii Kacaanka, waxaa sidoo kale suuragal ah inay joogaan rag iyo dumar kale oo la mid ah.

Waxaan fileynay in la abaal-marin doono dadkii isku howlay badbaadinta hantida qaran ee Raadiyo Muqdisho iyo kuwii muddada dheer sida mutadawacnimada ah uga shaqeynayay jaceyl ay u qabaan qarannimada darteed, iyagoo aan heli jirin daryeel iyo gunno joogto ah, balse taa beddelkeeda waxaa la dafiray in magacyadooda la sheego iskaba daa in loo mahadnaqo oo si kale loo abaal-mariyee.

“Waa howl uu ninba meel soo gaarsiiyay, oo soo martay heerar kala duwan, annaga oo hadda joogna waxaan berri ku wareejin doonnaa kuwa naga dambeeya” ayuu yiri qof ka howlgala Raadiyo Muqdisho oo codsaday inaan magaciisa la shaacin.

Guud ahaan shaqaalaha Raadiyo Muqdisho waxay u bareereen halis dhinaca ammaanka ah, waxayna si naf-hurnimo ah ugu adeegeen bulshadooda, waxay guteen waajib qaran oo saarnaa. Waxaa shaqadaas darteed loo dilay Alle ha u naxariistee Sheekh Nuur Maxamed Abkey, Yuusuf Cali Cismaan (Yuusuf Farey), Liibaan Cali Nuur iyo Cabdisataar Daahir Sabriye, waxaana la dhaawacay Deeqo Maxamed Axmed iyo Xasan Maxamed Abiikar (Xasan Matoorre).

Waa nasiib-darro inuu weriye ku tunto xuquuq uu leeyahay weriye kale oo uga soo horreeyay shaqada warbaahinta, oo weliba badbaadiyay qalab qaran, waana arrin hareer marsan shuruucda warbaahinta caalamka. Adinku waad shaqeyseen wixii ka dambeeyay markii aad ku biirteen Raadiyo Muqdisho, waadna ku ammaanan tihiin dedaalkiinna, balse ha dafirina hana qarinina waxqabadka dadkii idinkaga horreeyay shaqada raadiyaha.

Qore: Cabdiraxmaan Taysiir

Qoraa sare: Aadaamo

Maansayahanka iyo Hal Abuurka Soomaalida in badan ayaa Qoraaladooda iyo Suugaantoodaba ay ku cabiran xaalado Taagan, kuwa la soo dhaafay ama imaan kara Mustaqbalka taasoo sida ay u saadaaliyaan ama ay u sheegaan ay wax u dhacaan in kastoo wixii Qeybka ah ama Binu’aadmka ka Cilan uu garan karo oo keliya Allihii Subxaana wa tacaalaha ahaa ee isagu ah karaha wax walba oo qeeybka ah.

Manta waxa ay ku began tahay 21ka Oktoobar waana seddax iyo Afartan Guuradii ka soo wareegtay maalintii Kacaankii Oktoobar uu talada dalka Soomaaliya la Wareegay.

In badan ayaa Dadka wax Naqdiya Dhaliilo aad u fara badan u jeediyeen Kooxdii Ciidamada ahayd eeTalada dalkaas boobtay sanadkii 1969kii iyagoona ku sheegay inuu ahaa Kacaan Taladii Dalka ka fara Maroorsaday Xukuumaddii Rayidka ahayd ee Doorashada ku timid.

Maamul sidiisaba markii uu yimaado wuxuu la yimaadaa Saameyntiisa xumaan iyo samaanba leh Kacaankii Oktoobar marka aan taariikhdiisa dib u raacno labadaba waa lahaa Samaan iyo Xumaan, maxaa yeelay Saraakiishii ka tirsaneed Ciidamada qalabka sida ee Xiligaas talada Dalka gacanta ku dhigay ayaa durbaba soo ban dhigay illaa Seddax iyo Toban qodob oo ay ugu magic dareen Chartarkii ay Dalka ku hoggaamin lahaayeen.

Chartarkaas ay soo saareen ayaa lix ka mid ah waxa ay ahayd Siyaasadooda arrimaha gudaha halka Todobada kalena ay ku cadeed Siyaasadooda arrimaha Dibadda

Runtii Kacaankii Oktoobar Todobadii Sano ee u horeeyay wuxuu ku tallaabsaday arrimo wanaagsan haddii ay ahaan lahayd qarameyntii Kacaanku qarameeyay Shirkadihii Shisheeye, qoristoo afka Soomaaliga, ka hor taggii Abaartii Daba Dheer eek u dhufatay Gobolo ka tirsan Soomaaliya.

Kacaanku sidoo kale wuxuu ku tallabsaday Sanooyinkaas Dhismayaasha Mashaariic fara badan oo ay ku jireen Dugsiyo, Waddooyin, Isbitaalo, Warshado. Beero iyo Degmooyin Cusub oo dalka laga hir geliyay, sidoo kale kacaanku wuxuu Shaqo u abuuray Boqolaal Dhallinyara ah gaar ahaana Dhallinyaradii ku Hanti beeshay Abaarihii Dalka ku dhuftay Dhallintaas oo loo jiheeyay dhinacyada wax soo saarka Kalluunka iyo qodoshada Beeraha, Barnaamijkii Karaash Borogaraam oo Dhallinyaro fara badan oo Shaqooyin ka helay barnaamijyadaas oo dhamaantooda ahaa kuwo ay ka faa’ideysteen Dhallinyaro aad u fara badan oo Soomaaliyeed.

Waxaa wanaagga la xusi karo ee Kacaanku qabtay ka mid ah Ardeydii Kumanaanka gaarayay oo sanad walba ka soo qalin jabin jirtay Dugsiyadii sare ee dalka oo dhamaantooda la hawl gelin jiray ugu yaraan laba Sano oo Shaqada Qaranka ah, shaqadaas kaddibna Ardeydu ama waxa ay heli jireen Shaqo ama wax Barasho heer Jaamicadeed ah taasoo meesha ka saareysey in dhallinyaradu Dalka dibadda uga yaacaan marba haddii shaqo ama wax barasho ay ka helayeen dalkooda.

Golihii Sare ee Kacaanka

Kacaanku wuxuu kaloo xoogga saaray mideynta Somali weyn oo uu dhaxda u xidhay sidii Sedexda Gobo lee Soomaaliya ka maqan loo soo xero gelin lahaa, isagoona ku guulaystay Ol oleyn dheer kaddib in Jabuuti ay Xorowdo halka Dagaal gacan ahna uu ula tegay Gumaysigii haystay Dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya ay gumaysato iyadoona la Xasuusto wacdarihii iyo Casharkii lama ilaawaanka ahaa ee la siiyay Ciidamadii Itoobiyaanka oo xiligaa ka hor isku haystay in ay yihiin Aarkii Afrika iyo dharbaaxyadii ay ku dhufatay Soomaaliya runtiina waa meelaha Muwaadinka Soomaaliyeed marka uu soo xasuusto uu qiiro la beer Fuurayo waan qayb ka mid ah qaybaha lagu amaani karo kacaankii Oktoobar.

Dagaalkii 1977kii kaddib waa bilaabashadii bur burkii Soomaaliya, hase yeeshee qormadan ma aha mid aan ku wada amaanayo oo keliya Kacaankii Oktoobar balse waa uu jiray Dhaliilo sida aan hor dhaca maqaalka aan ku sheegayba ee uu lahaa kacaanka.

Waxyaabihii lagu dhaliili jiray Kacaankii Oktoobar waxaa ka mid ahaa Naas Nuujinta Qabiilka, Musuq maasuqa, tacaddiyo la gaystay xiligaas sed buursiinayo uu ku shaqaynayay taliska, taasoo keentay in Kooxo Ciidamada ah ay Gadoodaan  Jabhado Hubaysana abaabulaan si ay ula dagaalamaan Kacaanka Oktoobar oo ay u arkayeen inuu yahay Kacaan u sii Xuub siibanayay Nidaam Boqortooyo.

Kacaanku wuu Ogooday inaan markan wax jacayl ah loo hayn isla markaana si wanaagsan looga soo hor jeedo Nidaamkooda siiba xilliyadii u danbeeyay ee uu Kacaanku sii dumayay oo Fanaaniinta Soomaaliyeed ay qaadeen Suugaanta ah “Oktoobareey Sidu Sidii Ma Aha”  taasoo markii la qaadayay la joojiyay Xuskii 21ka Oktoobar oo Sanad walba loo soo ban bixi jiray Damaashaadka maalintaas isla markaana lagu bixin jiray Malaayiin Lacaga ah oo maalintaa lagu weeyneynayo.

Mudadii Labaatanka Sana ahayd ee uu Kacaanku jiray lama arkin Sanad keliya ee ay baaqatay Xuska 21ka Oktoobar hase yyeshee Oktoobareey sidu sidii ma aha waxa ay sawirtay in Kacaanku sidiisii hore ahayn bur burkiisiina uu soo dhawaaday taasoo ugu danbayntiina meesha ka saartay ka gadaal markii Jabhadihii gadoodsanaa ay Kursiga ka Tuureen kacaankii mudada labaatanka sana ah Talada dalka hayay.

Runtii in Talisku meesha ka baxo si weyn ayaa loogu diirsaday loona rajeeyay in la helayo maamul kaa ka wanaagsan oo Shacabkii Dulmiga ka cabanayay ay ku raayaan uu meesha  yimaado la mood noqonse weeydey.

Kacaankii Oktoobar waxaa bedelay Labatan sano oo hor leh Dil, Kufsi, Bara kac, Baahi, Baaga Muundo, Qax jah wareer ayaa magan loo noqday, Nidaamkii dawladnimo ee jiray ayaa gebi haanba la rogay, horumar baa la gaaray, dib u dhacna waa jiray Xaalad aan la garanayn ayaa Soomaaliya ki bilaaban tay, Dagaalo aan dhamaaneyn, Koox Koox Ceeyrsanaysa, Kursi la isku haysto, is af garad la’aan Khilaafyo iyo Shirar aan dhamaansho lahayn intaas oo dhan waxa ay noqotay Natiijadii ka dhalatay af Genbigii lagu sameeyay kacaankii Oktoobar.

Horumarka la gaaray waxaa ka mid ah Ganacsi jaantaa furan ah Tacliin jaantaa furan, Shaqooyin jaantaa furan ah iyo inuu qof walba siduu doono u dhaqmo xitaa laamiga bartankiisa uu ganacsi ka furan karo ama Goobihii Dawladda lahayd uu sheegan karo inuu isagu xaq u leeyahay inuu dhisto ama Kireysto Shuruuc aan hore loo arag iyo wax kasta oo la yaab ku noqon kara qofkii soo arkay maamul wanaag iyo Nidaam Dawladnimo oo jiray uu la yaabayo.

Oktoobareey Seddax iyo Afartan Sano kaddib Sidu Sidii ma aha oo Xaalka Soomaaliya ayaa manta waxa uu marayaa “Ka Dar oo Dibi Dhal” marar badan ayaanan arkay Dad leh Kacaankii ayaaba noo wanaagsanaa.

Isku soo duuboo qormadeydan waxaa ku soo gaba gabeynayaa Soomaalidu waa in ay dib ugu noqotaa sidii ay ahayd Islaanimadii, Wanaaggii, walaalnimadii Waddaniyaddii isku duubnidii Alle ka Cabsigii markaas ayaa laga yaabaa in ay gaaraan waxa ay doonayaan oo ah Nabad, Horumar, wadajir iyo Dalkan Barwaaqadu Jiifto haddana laga wada baahan yahay dibadna looga cararayo, Ilaaheeyna waxaan ka baryayaa inuu Iimaanka noo sugo, Barwaaqada Ciideena iyo Biyaheena dhex ceegaagtana uu na Tuso… Oktobareey Sidu Sidii ma aha ayaan ku Xusayaa Maanta oo ah 21kii Oktoobar.

W/Qorey: Ustaad Aadan Macalim Aadaamo
E.Mail.aadaamo2@hotmail.co.uk

Cali Aar Caroone

London (Allsomali24): Maanta waa 21/October waaa maalinkii uu dalka Somalia ka hirgalay kacaankii ciidamadu hogaaminayeen. Hadaba waa muhiim in aan xasuusno Kacaankaas oo dalka Somalia ka hirgaliyay hormaro badan oo la taaban karo. Sidoo kale kacaankaas waxaa lagu eedayaa in uu kow ka ahaa bur burkii dalka.

By- Qalankii: Bashiil Jiilaal Barrow

Dalka soomaliya waxaa uu soomaray  dhibatoyin dhowr ah iyo isbacsi kusaleysan sad bursi shacabka soomaliyed waxaa ay gacanta ugallen kooxo damiir lawayaal ah  oo markasina dantooda un   ka eta,oo aanan midkalle  ee gin,

Mar kii dib logu labto sanadihii tagay waxaa lasoo goconayaa tariiqihii laga soo talbay  ee balka mukdiga ku qornay wax guulana lagama soogarin oo lasheegi karayo.

Xaladasi waqti bey aheyd  wana ay soo gabagabowday  waxaa  loogudbay wax layirahdo afduub loogeesto shacabka  aan  hubeysnen  waxaa laga qadayay  wixii hanti ah muuqato ay heystaan   waalakahsaday afduubkii  markasi lugu hayay shacabaka dulman.

Waxaa  lakahsaday  dagaladii  hogamiya kooxedyada  dagalkii ugu xumaa  ee soomara shacabka rer muqdisho oo ay ugu magacdareen dagalkii 4biloodka, markuu dhamaday dagalkasi  waxaa  uudhalay dagal lamagacbaxay   dagalkii cakaro, oo asagana qasaaro badan soo garsiiyay sahacabka rer muqdisho  waxaana uu  kadhacay xasuuqyo badan kii bar ubax   dad rayad ah lugu xasuuqay  suuqii  kii dahablaha   dumar lugu layay  garaya ilaa iyo 60qof mar uu ku soo habsaday dhowr madfac

Waxaa uu siidhalay  dagalkii  dakmada madiina   2hogamiya isku qabsatay katalinta deegankasi dakmada madiina,  waxaa halkasina kadhashay qasaaro nafeed qoys garaya 6qof ayaa mar qura  ku habsaday  madaafiicdii liisu weydarsanayay halkasi subax nimo aroor ah  waxaana kabad baday gabar yar oo jirtay waqtigasi  1sano  waxaa goobtasi ku geeriyoday  walidkeedi abi hii dhalay iyo hooyadii dhashay iyo ubadkii ladhashay .

Waxaa yaraday dagalada hogami kooxedka  lakiin waxaa sii soconanay xasuuqa  shacabka  lugu hahay  waxaa bilamay in  afduubka   culumada  logeysanayo wadadkii laqabto waxaa lagasoo jeedinayay wadamada dariska la,ah dalka soomaliya. 

Waxaa midoobay mar qura  hogamiya kooxedka   kajiray casimada soomaliya ee muqdisho waxaana ay gacan sar layeesheen  wadamada rer galbedka markasina daneeya arimaha soomaliya  si ay dantooda ugu hir galiyaan gudaha dalka soomaliya  aygoona aan soo dagin  cidna ugu dhiman ayaa ay dhaqalo ku bixiyeen.

Tasina  waxaa ay dhashay dalad markasina layirahdo ladagalanka ar gagixisada wadamada rergalbedka wey ay soo dhaweyen arinkasi  maxaa yelay waxaa maskaxdooda  kasii guuxaxay 11sitimbar oo ahed  darihii  matanaha lugu  bur buray oo ay shekten kooxo diimedyada markasi kajiray buraha loogumagacdaray toroboro ee dalka af ganistaan .

Waxaa ayagana markasina  seftooda gasha kasiibtay  wadado  lamagacabaxay ururka maxaa kiimta islamiga waxaa dagaal fool xun  ay lagaleen koxdii ayaga wadatay dalada ladagalanka ar gigixisada oo ay ku midoobeen hogamiya kooxedyadadii soomaalia.

Dagaalo aad ucyulus ayaa waxaa uukadhacay,dageeno katirsan casimada soomaliya ee muqdisho sida deeganka galgalato ee kutedsan tahay  xeebta ceelmacaan  dagalaksi halkasi  uu  socaday mudo dhor todobaad ah waxaa loo sooxawilay deegana day niile oo mrkasi oo uudaknaay  midkamid ah hogamiya kooxedyadii soomaray dalka soomliya .

Malin cad ayaa cududii  aylahayeen hogamiya koxedyada lawiiqay   shacabka soomaliyed ayaa marna madkooda kadagi wayay in  hogamiyaasha dagalka lagasari karo casimada soomaliya ee muqdsho maxaa yeelay awoodooda iyo sida beelaha aykasoo jeedaan ay utageersan yihiin ayaa ay layabanayeen.

Marne lamaqlin labo hogamiye kooxed ayaa kula adkaday casimada soomaliya ee muqdisho

Maxkamdihii ayaa waxaa ay lawareegeen talada dalka  casimada soomaliya ee muqdisho  waxaa ay nabdeeyen dhamaan dakmooyinka dalka oo idil lixbilood oo dhiganta lixsano ayaa ay kasoosareen

Shacabkii ayaa uwada riyqay   waa,ladok,saday  waxaa ay ku soo bekmatay  maalin ciida ah  shacabkii ayaa sanadkasi si fiican u ciiday maxaakintii ayaa tagero waxaa ay ayagana kahelayay wadamada carabta  qar kod u taknaa hiil iyo hoo .

Xaaladii  waxaa  ay socotaba  waxaa isku badshay   in maxakiibtii ay burburaan hogamiyahoodina   oo uunoqdo madax dalka soomaliya loona dhiiba talada dalka soomaliya .

Beesha calamlka ayaa gartay yoolkii ay kutamayen  in dalka soomaliya ay gacanta ugaliyaan kuwa ayaga un  ka shidal qata   waxaa dhacday doorasho tariiq ah waxaa usoobaxay rak markasi aqoonyahano ah  aan marnaba kaqeeb qadan dagaladii ahliga ahaa ee soomaray soomliya  markii loo dhiibay sadaxda xi lee ugusareysa  dowlada dalka soomaliya  gudoomiya baralamnka ,reesalwasare iyo madaxweyne waxaa ay doonayeen cudurka soomaliya kudhacay ee shacabka  ujeedaan in aydaweyaan

Balse markii ay  soo xirten  dharkii  qaliinka  ayaa waxaa dhagaha loogu shegay in cudurka haya soomaliya  in si cadalad aysan udaweykarin  lakiinsa  dadka bananka joga sugaya dawada iyo cafimadka loo sheego in wili uusocdo qadashada dawoo yinka  qof  ubahan  dhii joojin dawo munoqotaa  kiniiga madax ee loo yaqaan barastimol 

Sadaxda masuul ugusareysa soomaliya  ayaa waxaa ay kunoqotay dhalanted waxaa ay filayeen  waxameesha yaalla shacabka ayaa in badan waxaa ay ku hadaqayeen farmaajo,  baralamaankii ayaa waxaa uunoqday cado qato  waxaa ayna ubadan yihiin kuwa kahajiray qurbaha  afartan sano waxaa ay noqoni doonta afar qasartay misa afar dib usoo xasuusato dhartii kitaabka alla lugu maray.

Allsomali24.com, Madasha Wararka Soomaalida.
Bashiir Jiilaal Barrow (LLPP)
jiidaal114@hotmail.com 

Yuusuf Cabdiraxmaan Daahmacaane / Archive Allsomali24.com

Khartoum (Allsomali24): Soomaliya waxay leedahay dhul  kuhaboon waxsoo saarka beeraha qiyaastii dhan 8.2milyan oo hektar si hadaba looga faaideysto dhulkaasi  waa in lahelaa mashaaricda kordhinta wax soo saarka beeraha, hadaba si aad xog ogaal ugu noqataan beeraha soomaliya shalay iyo maanta bal aan yara milicsano talaaboyinkii ay horey uqaaday jamahuuriyadii dimoqoradiga somaaliya uu hogaaminayey jaalle maxamed siyaad barre.

Maadaama kordhinta tacabka ay ku xiren tahay aqonta farsamada cusub ee beeraha waxaa siyaasada wax soosaarka kamid ahayd aqoonta beeeraha in lakordhiyo , dowladii hore mudda gaaban ay waxay utowbartey 175kun oo qoys beeeraley caadi ah iyo 20kun oo qoys oo kamid ah beeralayda aaxootiga,aqoonta farsama loo gudbiyay mashruuca beeralyda waxaa kamid ahaa :habka ugu wanaagsan ee loo islaaxiyo beeraha inta aan labeerin, xulashada abuurka caafimaadka qabo, daaweynta aburka intaan labeerin, habka wanaagsan dalagyada , kahortaga iyo ladagaanka cudurada iyo cayayaanka iyo kala badalka dalagyada si loojoogteeyo nafaqada dhulka kujirta , kafaaideysiga iyo isticmaalka bacraminta beeraha, habka uu wanaagsan ee waraabka beeraha, isku dhaqida xoolaha sida lo’da iyo digaaga waxii lamidka ah ugu danbeyn keydinta dalaga.

Mashaariicdaasi  waxu kaalin weyn kaqaatay isticmaalka xoolaha sida xooga dibiga taasoo baajinaysa lacagta faraha badan eee ku bixilahayd qalabka iyo shidaalka makiinada, waxaa muuqata in guul weyn laga gaaray maanta beeeralayda oo adeegsada dibiga oo qaban karo howl fara badan oo wax ku ool ah.

Hurda waan kaboganoo waan kudhaga barjoownee mabaraarugnaayoow?

Beentu aaynu deynee boolo xoofto dhaafne danta ma ubaxnaayee?

Maanta waxaad moodaa umada soomaaliyeed inay kubaraarugeen beerasha dhulkooda kheyraadka badan iyo ayheysato caqabada fara badan ay ugu horeyso amaan darrida wada qabsatay  wadanka intiisaa badan,

hadaba waxaa soo kordhaye mudooyinkii ugu danbeye ardayda baraneysa cilmiga beeraha iyagoo ukalagooshaye wadama dhowr ah si ay usoo bartaan cilmigaasi  kadib wadankooda wax uga qabsadaan wadamada ay ubakhooleen ardaydaasiw axaa kamid ah wadanka sudan oo maanta ay jogaan arday qiyaastii 150 kabadan oo barta cilmiga beeraha iyagoo ku faraxsan barasha culuumta beeraha.

Ardayda sudan kabarta cilmiga beeeraha ayaa dhawaan samaystay urur mideeya kasoo lagu magacaabo

Somali agronomists students asssociation in sudan (SASA) جمعية الطلاب الزراعيين الصو ماليين

Ururkaasi oo hogaaankiisa loo doortay c/xamiid salaad, ururka SASA ayaa waxaa lafilayaa wacyi galin xoogan inuu kabilaabi doona dhamaan dhulka soomalida ilaa laga gaaro ujeedada SASA.

Saandkaan ayaa lafilayaa arday kabadan kuwii hore inay soo gaaraanw adanka sudan iyo wadama kale oo kukala yaal dunida dacaladeeda si ay u oojiyaan ardayda barata cilmiga beeraha , saadaasha ayaa hada waxay qoreysaa somaliya 5sana kadib inay noqon doonta dhul aad barwaaqo u ah lana waayi doono hey’ada farabadan oo ku qaraabta magaceena sharafta badan kuna shaaciye aduunka soomaliya inay tahay halka ugu gaajada badan aduunka.

Allsomali24.com, Madasha Wararka Soomaalida.
Yuusuf Cabdiraxmaan Daahmcaane “Yuusuf Deeq”
Xoghayaha guud ee SASA
Khartoum -Sudan

Talyaaniga wuxuu Soomaaliya ku soo laabtay Febraayo 2, 1950, isagoo wakiil ka ahaa Qaramada Midoobay; waxaana la socday dowladda Talyaaniga sadex dowladood oo kala ahaa: Masar, Philippine iyo Colombia, kuwaas oo fadhigooda ahaa magaalada Xamar, si ay u kormeeraan hanaanka Maamulka Talyaaniga uu u maareenayo dalka wisaayada loogu dhiibay.

Sadex dowladood oo kala ahaa: Masar, Philippine iyo Colombia…[ayaa kormeeri jiray] Maamulkii Talyaaniga

Markii uu Talyaaniga la wareegay maamulkii Ingiriiska kaga horeeyay wuxuu dadaal dheer u galay sidii uu kala qaybin lahaa taageerayaashii xisbigii dhallinyarada S.Y.L, wuxuuna abuuray xisbiyo kale oo isaga taabacsan, Waxaana dagaalo ka dhaceen Gaalkacyo 1950kii, Baladweyn 1951dii iyo Kismaayo 1952dii. isla sanadkaas 1952dii waxaa dalka Talyaaniga loo diray dhallinyaro Soomaaliyeed si ay tababar xagga maamulka ah ugu soo qaataan.

Sanadkii 1954^tii, markii ay dalka ku soo laabteen dhallinyaradii tababarka ugu maqnayd Talyaaniga, waxaa la dhisay golaha latashiga dalka kaasoo loo yiqiinay “Consiglio Territoriale” golahaas oo ka koobnaa 51 xubnood.

Sebteembar 6, 1954, wuxuu Golaha Latashigu ka dooday calanka uu yeelan doono dalka; waxaana shirka gudoominayay Gasbarri oo Maamulka Wisaayada ka socday iyo ku xigeenadiisa oo kala ahaayeen mudane Aadan Cabdulle Cismaan (AUN) iyo mudane Cabdinuur Xuseen (AUN). Calanka qaranka Soomaaliyeed ee golaha loosoo bandhigay la iskuna raacay wuxuu ahaa buluug furan oo cirka u eg dhexdana kaga taal xiddig cad oo shan geesood ah madaxyo siman leh taasoo astaan u ahayd shantii Soomaaliyeed ee gumeysataha kala geeyay calankaas waxaa naqshadeeyay halgame Maxamed Cawaale Liibaan (AUN).

Calanka Soomaaliyeed waxaa markii ugu horeesay la soo bannaanbixiyay Oktoobar 12, 1954…

Calanka Soomaaliyeed waxaa markii ugu horeesay la soo bannaanbixiyay Oktoobar 12, 1954; xilli barqo ahayd, ayaana la saaray dhismihii “Officio Governo,” iyadoo ay dhinac surnaayeen calamada Qaramada Midoobay iyo kan gumeystihii Talyaaniga.

Haddaba ujeedada aan taariikhdan usoo diyaariyay waxay tahay, shalay oo ku beegnayd maalintii calanka qaranka Soomaaliyeed ayaa website-yada Soomaalida lagu qoray taariikh isku mid ah oo aan sax ahayn iyagoo ku sheegay in calanka la saaray 1951gii balse taariikhda ku xusan buugaagta la qoray ama codadka halgamayaashii Soomaaliyeed laga haayo ee waqtigaasi joogay waxaa lagu cadeeyay in markii ugu horeesay ee calanka Soomaaliyeed la saaray ay ahayd 1954tii.

Tixraac:

Dhageyso- Heesta Calanka Qaranka Soomaaliyeed …

W/ Qoray Abuukar Sayid Caliyow ( Abukar Jamhuri )

ajamhuri@gmail.com
Kampala – Uganda

Fiiro gaar ah:- Xuquuqda qormadan waxay u gaartahay Abuukar sayid Abuukar Jamhuri

Maqaal (Allsomali24):

Ku meel gaarkii waa laga baxay! Dawlad daa’im ah baa dhalatay– aanse laga bixin, aqriste, bal sii goob qormadii ahayd: “Ku meel gaarkii ma laga baxay?!”- xildhibaanno xor ah baa la xulay, Guddoonka Baarlamaanka Mudane Prof ah baa loo doortay, madaxweyanana la mid, Ra’iiusl wasaarana sidoo kale baa la sugayaa, waxala sugaaba waa Golaha Wasiirrada uu soo dhisi doono. Erayadan waa kuwa ugu badan ee aad dadka ka maqlayso, iyagoo yididiilo muujinaya, aqriste, bal soo goob qormadii ahayd: “Aragti gaaban iyo alalaas gundhigay!”.

Dhanka kale, Muqdisho waxaa ku soo batay falalka amni xumo, qaraxyo, dilal qorshayn, Mayd jidka la soo dhigo iyo toogasho taargad ah. Sidoo kale, waxaa sii socda baacsiga Maleeshiyaadka Alshabaab, oo firxad iyo ku jira baqa carar aan baalkaba iska eegayn.

Saa kaliya ma ahan xaalku, midda ugu xanuunka badan uguna xun baa ah: DUQAYNTA JOOGTA AH, GANTAALAHA AAN DHAMMAADKA LAHAYN, iyo XAQSUUQA AAN JOOGSIGA LAHAYN ee maalin walba ka dhaca Koofurta Soomaali, gaar ahaan Gobollada Jubbooyinka iyo Gedo, oo ay gaystaan Ciidamda Kenya, oo dalka ku soo galay xoog, ogaan iyo oggolaasho la’aan.

Marka laga soo tago goosashada Siilaanyo sheeganayo iyo ku gooddinta Faroole, xaaladda rasmiga ah ee wadanka ka jirtaa waa: qaraxyo iyo ammaan darro, Baacsi Alshabaab Iyo Xasuuq bahalnimo ah. Midda hore, ee ammaanka ah, sidan way dhaantay maalmo ka hor, balse, kollay inuu faraha ka baxo sabab un baa jirtee waan la helaa, laga yaabee kala guurka lagu jiro inuu ka dhashay dabacsanaan iyo habacsanaan xooggan.

Midda baacsiga Alshabaab, sanadkan waxay noqotay Tusbax go’ay oo kale, ee maxaa baacsiga la socda oo qorsha ah? Midda Xasuuqa waa midda aan doonayo inaan qormadan ku faaqido.

Arartaa cakarin ka dib, aan gudagalo dulucda Faalladan. Dabayaaqadii sanaddii 2006-dii ayaa wadanka waxaa soo galay Xabashi, oo taageero ka haystay Dawladdii C/laahi Yuusuf, kuna doodaaysay inay baacsanayso kooxo mintid ah oo qatar ku ah ammaanka Gobolka iyo gayigaba. 28-kii bishii December ayey Muqdisha gudaha u galeen, Iiddii Arrafaadna xeebta Liido ku layr qaateen. Halka Wadaadadii Waallida Waday ay ka lahaayeen Addis baan ku Dukanaynnaa.

Haddii Xabashi soo gashay wadankii, Wadaadadiina baqa carareen, siday dabada u rogeen ayeysan u rogaalcelin, oo dabadaa looga dhacay, taatikaday ku baxeen ayaa koobtay, orodkii waxay ku gaareen keynta Kismaayo, soo noqodba adaa sheegaya.

Maalintaa wadanka waxaa ka dillaacay dhaqdhaqaaq xooggan, oo lahaa garabyo kala duwan, balse, kuwa midaysnaa inay Xabashi ka soo horjeedaan, raggaa waxay isugu jireen Siyaasiyiin, Aqoon yahanno, Odayaal, Culumo awdiin iyo Dumar, waxaa guud ahaan dunida laga dhigay bannaan baxyo looga soo horjeedayXabashida iyo Dawladdii C/laahi Yuusuf.

Raggaa waxaan ka xusi karaa, C/qasim Salaad Xasan Madaxweynihii Dawladda Carta, Mudane Maxamuud Axmed Nur “Tarzan” Gudoomiyaha Gobalka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho, C/laahi Sheekh Xasan, Axmed Diiriye, Xasan Xaad, Zakariye Xaaji Maxamuud Cabdi, Prof Axmed Ismaaiil Samatar IQK.

Xubnahan dhammaan waxay af iyo addin uga qaybqaateen sidii Xabashi wadanka looga saari lahaa, markii Kenya soo gashay ee Xabashina dib ugu soo laabatay ilaa maanta lagama hayo falal kuwii hore la mid ah, iyada oo aan falalka arxandarro aysan ka gaddisnayn kuwii hore, haddaysanba ka sii xumayn, kana xanuun badnayn.

Aqriste, bal adba xusuuso Mudane Maxamuud Axmed Nur “Tarzan” wacdarihii uu ka dhigay Londongugii 2007- dii Maanta waa madax, Xabashi iyo Kenya ayaa dadkii xasuuqaya wax uu ka yirina ma jirto, iska daa inuu mudaaraad dhigee, Shalay hadduu diidanaa joogitaanka Xabashida maanta muxuuu u diidi la’yahay? Taa kali kuma aha, dhammaan inta aan xusay iyo inta aanan xusin ayaa kula mid ah.

Dadkaygoow waxaa dunida naga reebay ma garanaysaan? Waa kursiga xajintiisa, beel u xaglinteeda, xoolo ururintooda iyo shisheeye xigaalayn. Dhibka ugu badan ayeyna noo keeneen, dadkayguse sidaa uma oga, uma kala soocna ninka darajo doonaya, deeq doonaya iyo ninka daacadnimo wada.

Dhanka kale, waxaa la wada xasuustaa C/laahi Sheekh Xasan oo mar halyeey ku nqoday afar eray oo uu saxaafadda ka yiri, oo ku aaddanaa in C/laahi Yuusuf qorshaynyo inuu Muqdisho ku soo duulo, isagoo Xabashi kaashanaya.C/laahi Sheekh Xasan markiiXabashidu Muqdisha soo gashey, wuxuu ka mid ahaa dadkii fara ku tiriska ahaa ee ka soo horjeestay Xabashida, haddaba, dagaalgalintiisiise maxaa xigay?.

Siduu u ahaa Xabashidiid, ayuu barqadii dambe nagu soo baxay isagoo leh: “Ethiopia waa dal aan daris nahay!” haddaa yaa moog darsnimada Xabashida? Sheekadu waxay ahayd: waxaa shir wada qaatay C/laahi Yuusuf, C/laahi Sheekh Xasan iyo Imaam Maxamuud Imaam Cumar walaalkiis, shirkaas ayaa malaha C/laahi Sheekh Xasan loo cantoobiyey, sida caadada ahna noqday: “Af wax Cunay Xishoo!” kuma ekaysan xishoode, C/laahi Sheekh Xasan wuxuuba isku dayey inuu dareen shaki galiyo dadkii u heellanaa xabashi la dirirka, markaa wixii ka dambeeyey yaaba warkiisa maqlay, wuxuu u iska dhiibay Ingiriiska.

Taa maanta waa laga soo tagay, dhacdo iyo dhigaalba, sooyaalka wixii gali lahaa gale, balse, midda maanta taagan maxaa looga wada aamusan yahay? Waxaan uga jeedaa xasuuqa ka socda sanad ku dhawaad deegaannada Koofureed, gaar ahaan: Gobollada Jubbooyinka iyo Gedo, sidii ay Kenya u soo gashay wadanka waxaa dhacay dhawr xasuuq oo ay ku qur bexeen carruur, cirroole iyo haween, waxaana ugu dambeeyey xasuuqii ka dhacay deeegaanka Janaay Cabdalla.

Hore, duqayntii ugu xumayd waxay ka dhacday magaalada Hosingow, magaaladaa waxa ka dhacay waa xasuuq, magac kale uma hayo anigu. Waxaa la duqeeyey dad rayid ah, oo aan dagaal iyo dirir midna ku jirin, loona gaystay gumaad ka dhan ah nolosha Aadanaha.

Sidoo kale, Kenya waxay duqayn ba’an ka gaysatay magaalada Jilib, ee Gobolka Jubbada Dhexe, dadka waxyeellada ugu darani ka soo gaartay, waxaa u badnaa carruur iyo haween, waliba qoys qura ka koobnaa, duqayntaa Kenya waxay caddaysay inay Alshabaab duqaysay! Bal adba…Sida caadada ah, ciidan walba oo wadanka ku soo xadgudba waxaa horjooga rag Soomaali ah. 1996, 97, 98 Gobolka Gedo waxaa horsocday dad deegaanka soo jeeda, 1998 GobolkaBaay waxaa hor socday dad deegaanka ka soo jeeeda. 2006, 07, 08 waxaa horsocday Dawladdii C/laahi Yuusuf uu madaxweynaha ka ahaa. 2011, 2012 mar kale deegaanka Baay waxaa hor boodayey dadka deegaanka ah.

Gobollada Dhexe waxaa horboodayey Ahlusuunna, sidoo kale, marka laga soo tago Keenyaanka ciidaan ahaan waxaa horboodaya Gaandi iyo Xasan Madoobe, oo marba magac la baxaya, Kooxda Raaskambooni iyo Maamulka Azaania.

Sida loola falgalay xadgudubkii hore ee Xabashida, loolama falgali xadgudubkan taagan ee Xabashi iyo Kenya, dunida dhan waxaa is qabsaday mudaharaadyo, ay dhigayeen Soomaalida ka caraysan xadgudubka Xabashida, waaba su’aale maanta aawaye? Miyey le’deen Soomaalidaa? Mise dan kama lahan oo waa daaleen? Aan dhan kale sheekada idinka tusee, armuu buuqii iyo sawaxankii hore ahaa, geesgalin C/laahi Yuusuf la go’doominayey? Armuu ujeedku ahaa beelaysi bugtada qalbiga iyo beegsi shakhsi?

Waa iga weydiin kaliya, hubaal inaan dadka dhami u wada xuurtaysnayn arintaa, balse, shaki ayaa ku galaya marka aad is garabdhigto sida wax u dheceen iyo sida ay wax yihiin maanta, sida labada dhacdo u kala fog tahay ayaana keenayana dareenka caynkaa ah, waxay noqotaba, dareenkii shalay ma jiro, hadalku waa kooban yahay, kalaamku waa afar eray.

Soomaaliya waa dhibbanaha cudurka loogu yeero LA DAGAALLANKA ARGAGIXISADA, shalay Xabashi ayaa sidaa ku soo gashay wadanka, maantana ku soo gambanaysa, Kenyaaba ka dartay oo taagan waa inaan dabar goynna, aan su’aal duldhigee: xaggay jirtay intaan la daalaa dhacaynnay dhibka argagixisada? Maxay markaa noogu gacan siin waayeen ciribtirkooda? Dadkowgow waa inaad garataan meerisyada jaban ee hadalka, haddii kale waxba noo cayman maayaan.

Duullaanka Kenya wuxuu ku soo beegmay xilli umadda Soomaaliyeed la ildaranayd abaaro, Kenya gacan kama gaysan, aan ka ahayn duqayn iyo dil, MadaxdiiDawladdaee xilligaa markuu dhacayey xasuuqa Hoosingowway shirsanaayeen, eraynakama dhihin,wixii iyaga u darnaa ayey ka doodeen, danna kama galin dadka Kenya ay duqaynayso, hadday markii horaba ogolaashaha siiyeen, hadda maxay ka qoban karaan ayaaba la is weydiin karaa?.

Hadda kuwan cusub ee la doortana wali eray lagama hayo, iyadoo uu dhacay xasuuqii ugu darnee ee deegaanka Jannaay Cabdalla, baaris iyo dabagal iska daaye, xitaa ma cambaarayn, Alla maxaa shalay manta u ekaysiiyey?

Kuwii laga guulaystay iyo kuwii guulaystay maxa isku dhaqan ka dhigay? Saw lama lahayn isbadal baa dhacay? Mise eraga wax dhaafsiisan markii horaba ma dhicin? Oo haddaa sidee loo sugaa wax ka gaddisan? Abl adba.

Shibta Madaxda Soomaalida, shanqar la’aanta dunida, shabaaxa diyaaradaha Kenya iyo qaylada shacabku kala sheelan. Midi wuxuu eeganayaa dantiisa, siduu kursiga dabada ugu sii hayn lahaa. Midna dabargo’a Soomaalida waa ka indha damuuqsaday. Midka kale, isaga ayaaba fulinaya, oo waa ku farayaraysanayaa, waxaana u muuqda afar wiil oo afka duubatay, naguna qancinayaa inuu qaflan baabayn ku qabanayo. Kan ugu dambeeya qayladiisa xitaa ma maqli karo, illeen waxaa dhaga tiray guuxa diyaaradaha iyo madaafiicda ay daryaaminayaan.

Haddaan si kale u dhaho, waa duullaan aan damaq lahayn, dawlad aan damiir lahayn, duni aan dood furayn iyo dad dabargo’aya. Hubaal inay kaaf iyo kala dheeri tahay, ee ma jiraa qof dadkaa wax u qaban kara, oo ka joojiya duqaynta cadaawadda leh? Arrintu waxay ku dhammaato waan u joognaa.

Gunaanadka qormada, intii shalay ku diidday Xabashidadiin qabiil ama wadani, maantana Kenya iyo isla Xabashida ayaa looga fadhiyaa inay isla sidii oo kale u diidaan, waa in codkodooda la maqlaa, maxaa yeelay shalay iyo maanta waxba isma badalin, haddaysan arrin kale qarsoonayn, iyana waqtiga iyo waayaha ayaa bannaanka soo dhigi doona, haddaan wadanka maanta loo istaagin, wallee berri isma haysan doono, danaha dawladaha shisheeye si xawli ah ayey u fulayaan, nacastuna waa nagu badatay.

Dadka waxaan ka dareemayaa dabacsanaan dheeraad ah, marka loo eego sida xaalku ahaa sanado ka hor iyo siduu maanta yahay, mise waa Muqdisho ha yimaadeenee sug, oo ah marka ay Muqdisho yimaadaan ayey dadku kacayaan, inta ka horraysa nuuxsan maayaan, ma garan sheekada caynkaa ah, maxay ku kala duwan yihiin Kalabayr, Kismaayo iyo Muqdisha? Intuba waa dhul ay Soomaali leedahay, kii lagu soo xadgudbaa waa kiisa kale.

W/D: Bashir M. Hersi
brdiraac@hotmail.com